7.000 Just Eat-koeriers stappen naar de rechter: hoe een Britse zaak het Nederlandse platformdebat raakt

Meer dan zevenduizend koeriers van Just Eat in het Verenigd Koninkrijk hebben een collectieve rechtszaak aangespannen. Hun eis: erkenning als werknemer, met recht op minimumloon, vakantiegeld en doorbetaling bij ziekte. De zaak draait om dezelfde fundamentele vraag die ook in Nederland steeds nadrukkelijker speelt: wanneer is een platformwerker écht zelfstandig, en wanneer feitelijk werknemer?

De zaak wordt aangespannen door Leigh Day, een Brits advocatenkantoor dat al jaren ervaring heeft met collectieve claims tegen platformbedrijven. Volgens de koeriers worden ze door Just Eat (een van de grootste maaltijdbezorgers ter wereld) behandeld als formeel zelfstandige ondernemers, terwijl het bedrijf in de praktijk strak voorschrijft hoe, wanneer en tegen welke tarieven ze werken.

Wat is er precies aan de hand?

De Just Eat-koeriers werken op basis van een zelfstandigencontract. Op papier zijn ze ondernemer: ze hebben geen vast contract, geen recht op vakantiegeld, geen ziekteloon en geen pensioenopbouw via het bedrijf. In de praktijk, stellen de eisers, gedraagt Just Eat zich als een werkgever: het bepaalt de tarieven, controleert via de app waar de koerier zich bevindt, beoordeelt prestaties, en kan toegang tot werk intrekken bij vermeend disfunctioneren.

Dat patroon (formele zelfstandigheid maar feitelijk afhankelijk) is precies wat juristen en arbeidsrechtdeskundigen aanduiden als schijnzelfstandigheid. En het is geen Britse uitzondering. Eerdere zaken tegen Uber, Deliveroo en Bolt liepen volgens een vergelijkbaar patroon, en in een aantal gevallen wezen rechters die platforms aan als werkgever.

Werknemer of zelfstandige? Het verschil

In de praktijk gebruikt zowel de Britse als Nederlandse rechtspraak het criterium van “feitelijke gezagsverhouding”: niet wat in het contract staat, maar wat er feitelijk gebeurt.

Hoe relevant is dit voor Nederland?

Heel relevant. De Nederlandse arbeidsmarkt kent dezelfde platformen (Thuisbezorgd, Uber Eats, Deliveroo tot 2022, Wolt, Bolt) en dezelfde discussie over schijnzelfstandigheid. In 2023 oordeelde de Nederlandse Hoge Raad in de zaak Deliveroo dat de koeriers feitelijk werknemer waren. Dat was een belangrijk precedent voor de hele platformeconomie.

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Bedrijven die zzp’ers inzetten waar feitelijk sprake is van een gezagsverhouding, riskeren naheffingen voor loonheffing en sociale premies. Voor de duizenden Nederlanders die via een platform werken (niet alleen koeriers, ook schoonmakers, zorgverleners en taxichauffeurs), kan dat gevolgen hebben.

Indicatieve cijfers. Een deel werkt parttime of incidenteel, dus actieve aantallen liggen lager dan totaal-geregistreerden.

De Europese richtlijn platformwerk

Op Europees niveau speelt nog iets cruciaals. In 2024 stemde het Europees Parlement in met de EU-richtlijn platformwerk, die een wettelijk vermoeden creëert: als een platform bepaalde controle-elementen toepast (bijvoorbeeld het opleggen van tarieven, het volgen van werk via een app, of het beoordelen van prestaties via een algoritme), dan wordt aangenomen dat de werker een werknemer is, tenzij het platform het tegendeel kan bewijzen.

Nederland werkt aan de implementatie. Vanaf 2026-2027 verwacht het kabinet de nieuwe regels in te voeren. Dit zou een aardverschuiving betekenen voor platforms én voor de mensen die er werken.

Wat staat er op het spel?

• Voor koeriers en platformwerkers: erkenning als werknemer betekent recht op minimumloon, vakantiegeld, ziekteloon, doorbetaling bij ongeval en pensioenopbouw. In ruil voor minder flexibiliteit krijg je veel meer zekerheid.
• Voor platformbedrijven: hogere personeelskosten (geschat 20-40% meer), administratieve verplichtingen, en mogelijk een fundamenteel ander businessmodel. Sommige platforms zullen zich aanpassen, andere zullen zich terugtrekken uit bepaalde markten.
• Voor consumenten: mogelijk hogere prijzen voor maaltijdbezorging, taxiritten en klusdiensten. Niemand weet precies hoeveel.
• Voor “echte” zzp’ers: het risico is dat de definitie strenger wordt, waardoor ook ondernemers die wél echt zelfstandig zijn moeite krijgen om hun werkwijze te continueren. Een goed evenwicht vinden is politiek en juridisch complex.

De bredere betekenis

De Just Eat-zaak is niet alleen een Britse aangelegenheid. Het is een momentopname in een internationaal gevecht over wat werk eigenlijk is in het tijdperk van apps en algoritmes. Wie controleert wat je doet, en welke verantwoordelijkheid hoort daarbij? Het antwoord op die vraag bepaalt de rechten en levensstandaard van miljoenen mensen.

Voor Nederland geldt: de richting is duidelijk. Platforms zullen steeds meer aansprakelijk worden gesteld als werkgever, althans voor het deel van hun werkers waar geen echte zelfstandigheid bestaat. Voor wie nu via een app werkt, is het belangrijk om bewust te zijn van wat dat betekent, en welke rechten en plichten daarbij komen kijken.