Werkloosheid daalt naar 3,9 procent: Arbeidsmarkt blijft krap, maar de scherpste pieken zijn voorbij

De werkloosheid in Nederland is in april opnieuw gedaald, naar 3,9 procent van de beroepsbevolking. Gemiddeld zijn er de afgelopen drie maanden zo’n 6.000 werklozen per maand minder. Toch staan er nog altijd meer mensen zonder werk dan een jaar geleden, een teken dat de arbeidsmarkt zich aanpast, niet dat de hoogconjunctuur terugkeert.

Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De daling is bescheiden, maar de richting is consistent met de afgelopen drie maanden. Het is een belangrijke graadmeter voor hoeveel ruimte er voor werknemers is: zowel om een baan te vinden als om over loon en voorwaarden te onderhandelen.

Een gemengd beeld: daling én groei tegelijk

Op het eerste gezicht oogt het cijfer tegenstrijdig. De werkloosheid daalt op maandbasis, maar ligt hoger dan in april vorig jaar. Hoe kan dat?

Het antwoord ligt in de bredere ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Vanaf 2025 nam de extreme krapte langzaam af. Bedrijven kregen weer iets meer ruimte om kandidaten te kiezen, het aantal openstaande vacatures liep terug en de loongroei vlakte af. Vergeleken met de absolute piek in 2022-2023 staan er dus inderdaad iets meer mensen aan de kant. Maar binnen de huidige bandbreedte beweegt de markt zich nu in de gunstige richting: werklozen vinden weer wat sneller een nieuwe baan.

Een deel van de maandelijkse daling komt bovendien op het conto van seizoensinvloeden. De horeca, bouw en recreatiesector trekken in het voorjaar standaard aan, en die werken vooral met flexibele contracten. Of dit een blijvende trend wordt, blijkt pas in de zomer.

Werkloosheid in historisch perspectief

Indicatieve weergave op basis van CBS-cijfers. Het lange termijn gemiddelde geldt voor de afgelopen twee decennia.

Wat zit er achter de cijfers?

De drijvende kracht is een combinatie van factoren. Werkgevers zijn voorzichtiger geworden met aannemen, vooral in sectoren als detailhandel, transport en het openbaar bestuur. Tegelijkertijd blijven de zorg, ICT en techniek schreeuwen om personeel. Daar is van een ruime markt absoluut geen sprake.

Een andere factor: de instroom van werkzoekenden. Het aantal mensen dat actief op zoek is naar werk steeg licht ten opzichte van een jaar geleden. Onder hen zitten relatief veel mensen die overstappen van zelfstandige naar werknemer, een trend die past bij de strenge handhaving op schijnzelfstandigheid sinds 2025.

Wat betekent dit voor werknemers en werkzoekenden?

• De onderhandelingspositie blijft sterk in sectoren met aanhoudende krapte (zorg, ICT, techniek, onderwijs).
• Werkgevers worden selectiever. Waar in 2022-2023 vrijwel iedere kandidaat met een puls werd aangenomen, kijken werkgevers nu kritischer naar concrete ervaring en pasvorm.
• Switchen kost meer moeite. Het aantal mensen dat in de afgelopen twaalf maanden van baan wisselde, daalde. Doorstroming normaliseert.
• Loongroei vlakt af, maar blijft positief. De gemiddelde cao-loongroei lag in de meest recente onderhandelingsrondes rond de 4 procent.
• Flex- en uitzendwerk staan onder druk. Deze contractvormen worden als eerste teruggeschroefd wanneer werkgevers terughoudend worden, een belangrijk signaal voor wie via uitzendbureau werkt.

Wat verder te verwachten

De Nederlandse arbeidsmarkt zit in een overgangsfase. De extreme krapte van de afgelopen jaren ebt langzaam weg, maar van een werkelijke verslechtering is geen sprake. Met 3,9 procent werkloosheid zit Nederland nog steeds bij de laagste cijfers van Europa en flink onder het lange-termijngemiddelde.

De komende maanden zal de richting duidelijker worden. Houd vooral de cijfers van juli en augustus in de gaten: dan zijn de seizoenseffecten uitgewerkt en zie je de onderliggende trend zuiverder. Tot die tijd geldt: voor wie werkt of een baan zoekt, blijft de markt overwegend gunstig, maar het tijdperk waarin werkgevers de werknemers achterna liepen, is in veel sectoren voorbij.